Dul ve Yetim Aylığı Nedir?

Dul ve yetim maaşı yani ölüm aylığını sigortalının vefat etmesi durumunda geride kalan, hak sahibi konumundaki eş ve çocuklara verilen ödemedir. Vefat eden sigortalı erkek yada kadın olabilir. Esasında sosyal güvenlik sistemi kadın ve erkek ayrımı yapılmaksızın her iki eşe de bu hakkı tanımıştır. Sigortalı vefat ettikten sonra eşe dul aylığı bağlanırken, çocuklara da yetim aylığı bağlanır. Çocukların erkek yada kız olması ayrımı yapılmaz.

Ancak erkek çocukları için istisnai bir durum söz konusudur. Erkek çocukları 18 yaşına kadar anne veya babasından yetim aylığı almaya devam ederler. Ancak erkek çocuğu orta öğrenimine devam ediyorsa 20 yaşına kadar, yüksek öğrenimi devam ediyor ise de 25 yaşına kadar yetim aylığı almaya devam eder. 25 yaşını doldurduktan sonra erkek çocukları vefat eden sigortalı anne veya babalarından yetim aylığı ve sağlık yardımı alamazlar. Fakat kız çocukları için durum tam tersidir. Kız çocukları evlenmedikleri veya sigortalı bir işe girip çalışmadıkları taktirde yetim aylığı alarak sağlık yardımlarından faydalanmaya devam edebilmektedirler.

dul-yetim

DUL VE YETİM AYLIĞI NASIL HESAPLANIR ?

Sigortalı vefat ettikten sonra arkasında hak sahibi olarak bıraktığı eş ve çocuklar yetim ve dul aylığı almaya hak kazanacaklardır. Sigortalının almış olduğu, yada prime esas kazançlarından oluşan, kendisine bağlanacak olan aylığın sadece %75’ini Sosyal Güvenlik Kurumu hak sahibi konumundaki eş ve çocuklara bağlar. Yani ölen sigortalının maaşının sadece %75’i eşe ve çocuklara pay edilir. Burada oranlama %50 eşe dul aylığı olarak, geriye kalan %25’te çocuklara yetim aylığı olarak bağlanır. Şayet vefat eden sigortalının çocuğu yok ise %75 anne tek başına dul aylığı almaya hak kazanır. Ölen sigortalı arkasında 2 yetim bıraktığını örnek verecek olursak çocuklar maaştan %12.5 , %12.5 eşit oranda pay alacaklardır. Yetim ve dul aylığı hesaplaması bu şekilde yapılmaktadır.

Şayet vefat eden sigortalının bakıma muhtaç anne yada babası var ise bunlar da çocuklarından dolayı ölüm aylığından yararlanma hakkına sahiptirler. Anne yada baba 65 yaş üzerinde ise burada pay artışı olup olmadığına bakılmaksızın ölüm aylığı verilir. Şayet dul aylığı alan kişi sigortalı bir işe girdiğinde eşinden kalan dul aylığı maaşının sadece %50’sini alabilmektedir. Sigortalı işinden ayrıldığında ise tekrar kendisinden düşülen pay, kendisine bağlanır.

DUL VE YETİM AYLIĞI ALMA ŞARTLARI NELERDİR ?

Dul Vefat eden sigortalının eşi dul aylığı almaya, çocukları ise yetim aylığı almaya hak kazanırlar. Eş evlenene kadar bu aylığı almaya devam ederken, erkek çocuk 18 yaşına kadar koşulsuz, orta öğrenimine devam ediyorsa 20 yaş ve yüksek öğrenimine devam ediyorsa da 25 yaşına kadar bu parayı alabilmektedir.Çalışamayacak durumda olan yani malül olan erkek çocuklarının hangi yaşta olduklarına bakılmaksızın bu yetim aylığını almaya hakları vardır.
Kız çocukları ise herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmamak veya evli olmamak şartıyla hangi yaşta olduğuna bakılmaksızın bu parayı almaya hak kazanırlar.

Vefat eden sigortalının ana ve babasının hak sahibi sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gereklidir. Bunlardan ilki sigortalının ölüm tarihi itibariyle eş ve çocuklara bağlanacak aylıkların toplamının sigortalının aylığından az olması ikincisi ise geçiminin sağlığında sigortalı tarafından sağlandığının belgelenmesidir. Sigortalının ölümü tarihinde eş ve çocuklarına bağlanacak aylıkların toplamı sigortalının aylığına eşit ise ana ve babanın aylık alma hakkı ortadan kalkmaktadır. Hak sahiplerinden birinin daha sonra aylıktan çıkması halinde dahi ana ve babaya aylık bağlanamamaktadır. Birinci koşul gerçekleşse dahi ayrıca herhangi bir geliri veya mal varlığı bulunduğu tespit edilen ana ve babalar yine hak sahibi sayılmamaktadırlar.

DUL VE YETİM AYLIĞI KİMLERE VERİLİR ?

Sigortalı vefat etmiş ise eş dul aylığı almaya, çocuklar ise yetim aylığı almaya hak kazanırlar.  Bir de bunlardan başka olarak vefat eden sigortalının anne babası da hak sahibi olabilirler. Bu durumları tek tek dul ve yetim aylığı alma şartlarıbölümünde detaylarıyla yukarıda inceledik.

DUL VE YETİM AYLIĞI ALMAK İÇİN NEREYE HANGİ BELGELERLE BAŞVURMAK GEREKİR ?

Dul ve yetim aylığı yani ölüm aylığı alabilmek için ölüm aylığı talep belgesini il ve ilçelerde bulunan sigorta müdürlüklerine teslim ederek aylık almak için talepte bulunmalısınız. Çünkü hakkınız olsa dahi sosyal güvenlikte bütün haklar talebe bağlıdır. Yani talep edilmemesi durumunda herhangi bir ödeme yapılması söz konusu değildir.

ÖLÜM AYLIĞI NE ZAMAN BAŞLAR ?

Çalışırken ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıklar ölüm tarihini izleyen aybaşında başlar. Hak sahiplerince toptan ödeme ihyası ve/veya askerlik borçlanması ile ölüm aylığına hak kazanılıyor ise bağlanacak ölüm aylıkları borcun ödendiği tarihi izleyen aybaşından başlar. Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölenlerin hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıkları ölüm tarihini izleyen ödeme döneminden başlar.

DUL VE YETİM AYLIĞI NEDEN KESİLİR – YENİDEN BAŞLAR ?

Vefat etmiş sigortalı sebebiyle eşe ve çocuklara bağlanan aylıklar belirli durumlarda kesilebilmektedir.

: Vefat etmiş sigortalı sebebiyle dul aylığı almaya hak kazanmış eş şayet yeniden evlenirse dul aylığı kesilmektedir. Bunun haricinde herhangi bir sigortalı işe girer ise aylığın %75 değil, %50′sini almaya hak kazanır. Yani eşinin ölümünden kazandığı hak ile aldığı dul aylığı azaltılır.  Bu durumların dışında eş yaşına bakılmaksızın aylık almaya hakkı bulunmaktadır.

Kız çocuk : Kız çocukları evlenmedikleri ya da sigortalı bir işe girmedikleri sürece yetim aylığı almaya hakları vardır.  Herhangi bir yaş kıstası yada başka bir şart gözetilmemiştir. Kız çocukları aynı zamanda evlenirler ise çeyiz parası adı altında bu ödemeyi 2 yıllık peşin olarak alabilmektedirler.

Erkek Çocuk : Erkek çocuklar için durum biraz daha farklıdır. Erkek çocuk 18 yaşına kadar kendisine pay edilmiş yetim aylığını koşulsuz almaya hakkı vardır. Şayet eğitimine bu yaştan sonra devam etmez ise maaşı kesilir. Ancak orta öğrenime devam eden erkek çocukları  yetim aylığını 20 yaşına kadar, yüksek öğrenimine devam eden erkek çocukları ise 25 yaşına kadar bu parayı almaya hakları vardır.  Bu yaştan sonra birey malul değil ise maaşı kesilmektedir.

Malul Çocuk : Bakıma muhtaç çocuk hangi yaşta olursa olsun yetim aylığı almaya hakkı vardır.

Bu yazımızda ölüm aylığı nedir, dul ve yetim aylığı nedir, dul ve yetim aylığı hesaplama, dul ve yetim aylığı sorgulama, kimlere dul ve yetim aylığı ödenir,  dul ve yetim aylığı alma şartları nelerdir, dul ve yetim aylığı neden kesilir,  dul ve yetim aylığı nasıl hesaplanır, dul ve yetim aylığı ne kadar, ölüm aylığı ne kadar, dul ve yetim aylığı hakkında detaylı bilgiler vermeye çalıştık. Sorularınızı yorum bölümünden dile getirebilirsiniz.

dul-yetim-aylik

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.